Қазақстан Республикасының жаңа астанасы ретінде Ақмоланың қалыптасу тарихындағы Аманжол Бөлекпаевтың рөлі (1994 - 1997 жж.)
Ғылыми мақала
DOI:
https://doi.org/10.65076/Кілт сөздер:
Астана тарихы, астананы көшіру, Жаңа астана, Ақмола, елордалық инфрақұрылым, Ақмола арнайы экономикалық аймағы (ААЭА), «Жаңа астана» қорыАңдатпа
Мақалада Қазақстан Республикасының қазіргі астанасы – Астана қаласының қалыптасу тарихының бастапқы кезеңі (1994-1997 жж.) қарастырылады. Бұл кезеңде қала өзінің тарихи атауы – Ақмола атауымен белгілі болды. Сол уақытта қалалық әкімшілікті А.Қ. Бөлекпаев басқарды. Ол алғаш рет 1987 жылы қалалық атқару комитетінің төрағасы болып тағайындалып, кейін ұзақ жылдар бойы қаланы басқарды. Зерттеудің мақсаты – Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың астананы Алматыдан Ақмолаға көшіру туралы бастамасы мен елдің Жоғарғы Кеңесі қабылдаған шешімнен кейін Ақмола қаласын астана мәртебесіне дайындау кезеңіндегі А.Қ. Бөлекпаевтың қызметін зерттеу. Зерттеудің міндеттері ретінде ел басшылығының жаңа астананы көшіру мен қалыптастыру, оған қажетті инфрақұрылымды дамыту бағытында жүзеге асырған іс-шараларын қарастыру; сол кезеңдегі Ақмола қаласы мен Ақмола облысындағы жағдайды талдау; бұрынғы облыс орталығын мемлекет астанасы деңгейіне дайындау міндеті жүктелген А.Қ. Бөлекпаевтың өмірбаянындағы маңызды кезеңдерді зерделеу; жаңа астананың жедел дамуы мен елдің жаңа саяси-экономикалық орталығына айналуына ықпал еткен шетелдік инвестицияларды тартуға бағытталған бастамаларын анықтау көзделді. Олардың қатарында тұрғын үй құрылысын жеделдету (соның ішінде «Самал» ықшамауданының құрылысы), орталық мемлекеттік органдардан көшірілген қызметкерлерді орналастыру, жаңа астанаға бөлінген бюджет қаражатының жұмсалуын бақылау, тұрғын үй, әкімшілік және іскерлік нысандарды, сондай-ақ елшілік қалашықтары мен әлеуметтік инфрақұрылым объектілерін салуға қолайлы бос аумақтарды анықтау мәселелері бар. Сонымен қатар А.Қ. Бөлекпаев басқарған қалалық әкімшіліктің Ақмоланы абаттандыруға және оны мемлекеттік ұлт қалыптастыру саясатының жаңа орталығына айналдыруға бағытталған басқа да іс-шаралары зерттелді. Мақалада Ақмола арнайы экономикалық аймағының (ААЭА) және «Жаңа астана» қорының қызметіне ерекше назар аударылады. Зерттеудің деректік негізін Астана қаласының мемлекеттік архивінің материалдары, сондай-ақ астананы көшіру тарихына арналған құжаттар жинақтары құрады. Зерттеу нәтижесінде бұрын ғылыми айналымға жеткілікті дәрежеде тартылмаған архивтік материалдар (соның ішінде Астана қаласы мемлекеттік архивінің 1997 жылғы анықтамалары) ғылыми айналымға енгізілді, Ақмола арнайы экономикалық аймағы мен «Жаңа астана» қорының қызметі туралы мәліметтер жүйеленді, тарихнамалық дереккөздерге талдау жасалды, сондай-ақ қалалық әкімшіліктің қаланы абаттандыру, жер қатынастарын реттеу және инвесторлар тарту бағытындағы басқа да шаралары қарастырылды. Зерттеу нәтижелері 1994-1997 жылдары А.Қ. Бөлекпаевтың басшылығымен болашақ елорданың инфрақұрылымдық негіздері қаланып, жаңа астананың жедел дамуын қамтамасыз ететін тетіктердің қалыптастырылғанын көрсетеді.
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Әдебиеттер тізімі
Akmola: Entsiklopediia. Almaty: Atamura, 1995. 400 p.
Akanov K.G. Stanovlenie i razvitie Akmoly v kachestve novoi stolitsy Respubliki Kazakhstan (1994 – 1997 gody). Bulletin of the Eurasian Humanities Institute. Scientific journal. 2015. No. 1, pp. 18–24.
Akanov K.G. Nachalo podgotovki goroda Akmola (Astana) k statusu stolitsy Respubliki Kazakhstan (1994-1997 gg.) In: Interethnic and ethnoconfessional relations: problems of interaction: materials of the All-Russian Conferension with international participation, dedicated to the 130th anniversary of the birth of S.I. Rudenko. Ufa. 2015. Pp. 104-113. (
Ashimbaev D.R. Kto est kto v Kazakhstane: Biograficheskaia entsiklopediia. 9th edition, supplemented. Almaty: Publishing House "Credo". 2006. 832 p.
Iliasova K.M., Bagdatova S.A., Akanov K.G. Istoriia perenosa stolitsy sovremennogo Kazakhstana (oktiabr 1995– dekabr 1998 gg.). History of the State. 2016. No. 1, pp. 17–26.
Iliasova K.M., Akanov K.G. Stanovlenie i razvitie Akmoly v kachestve novoi stolitsy Respubliki Kazakhstan (1994-1997 gody). Bulletin of the Eurasian Humanitarian Institute. 2015. No. 1, pp. 18-24.
Iliasova K.M., Akanov K.G. O rabote gosudarstvennoi komissii Respubliki Kazakhstan po peredislokatsii vysshikh i tsentralnykh organov v gorod Akmola (oktiabr 1995 – dekabr 1997 g.). Bulletin of the Eurasian Humanitarian Institute. 2016. No. 1, pp. 5-13.
Informatsiia predsedatelia gosudarstvennoi komissii po peredislokatsii vysshikh i tsentralnykh gosudarstvennykh organov v gorod Akmolu pervomu zamestiteliu Premer-ministra Respubliki Kazakhstan Esimovu A.S. «O provodimoi rabote po peredislokatsii» 30 aprelia 1997 g. In: Capitals of Kazakhstan: Collection of documents and materials. Astana. 2008. No. 118, pp. 151-153.
Kabuldinov Z.E. Istoriia Astany. Study guide for students of secondary schools. Astana: publishing house "Arman-PV". 2007. 200 p.
“Letopis Astany”: Encyclopedia. Compiled by Adilbek Zhakyp. Publishing house "Aray" Joint Stock Company "Astana Polygraphy" Astana. 2006. 144 p.
Nazarbayev N. A. V serdtse Evrazii. Almaty: Atamura. 2005. 192 p.
Nazarbayev N. A. Kazakhstanskii put. Karaganda. 2006. 372 p.
Polozhenie o Fonde ekonomicheskogo i sotsialnogo razvitiia Akmolinskoi spetsialnoi ekonomicheskoi zony, utverzhdennoe resheniem Administrativnogo soveta ASEZ № 3-1-2. 16 ianvaria 1997 g. In: Capitals of Kazakhstan: Collection of documents and materials. Astana. 2008. No. 114, pp. 147-148.
Postanovlenie Verkhovnogo Soveta Respubliki Kazakhstan ot 6 iiulia 1994 goda № 106-XIII “O perenose stolitsy Respubliki Kazakhstan” In: Capitals of Kazakhstan: Collection of documents and materials. Astana, 2008. No. 110, p.144
Reshenie administrativnogo soveta Akmolinskoi spetsialnoi ekonomicheskoi zony o finansirovanii stroitelstva zdaniia “VIP” Akmolinskogo aeroporta. 17 fevralia 1997 g. In: Capitals of Kazakhstan: Collection of documents and materials. Astana. 2008. No. 115, pp. 148-149.
Ukaz Prezidenta Respubliki ot 15 sentiabria 1995 goda № 2547 “O stolitse Respubliki Kazakhstan” imeiushchii silu zakona. In: Capitals of Kazakhstan: Collection of documents and materials. Astana. 2008. No. 111, pp. 144 – 145.
Ukaz Prezidenta Respubliki Kazakhstan ot 9 oktiabria 1996 goda № 3127 “O sozdanii spetsialnoi ekonomicheskoi zony goroda Astany” (s izmeneniiami ot 19.03.98 g.; ot 31.03.99 goda). Site: Information and analytical system "Epravo". [Electronic resource]. URL: http://www.epravo.kz/urist/detail.php? (Date of access: 27.03.2024) (
Ukaz Prezidenta Respubliki Kazakhstan ot 20 oktiabria 1997 goda № 3700 “Ob obieiavlenii goroda Akmoly stolitsei Respubliki Kazakhstan”. In: Capitals of Kazakhstan: Collection of documents and materials. Astana. 2008. No. 122.
Ustinova T. V Astane prostiatsia s Amanzholom Bulekpaevym (25.12.2013). [site: Zakon.kz]. URL: https://www.zakon.kz/redaktsiia-zakonkz/4593609-v-astane-prostjatsja-s-amanzholom.html (Access date: 28.12. 2013)
Жүктеулер
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2025 К. Аканов
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Дүние жүзінде.
