1940-жылдардағы Орталық Қазақстандағы балалар үйлері: тәрбиеленушілердің денсаулық жағдайы мен санитарлық-тұрмыстық ахуалы
Ғылыми мақала
Кілт сөздер:
кеңестік балалық шақ, Орталық Қазақстан, балалар үйі, Компаней балалар үйі, Ұлы Отан соғысы, антисанитарияАңдатпа
Бұл мақалада архивтік материалдар мен естеліктер негізінде соғыс жылдарындағы Орталық Қазақстандағы балалар үйлерінің қызметі қарастырылады. Зерттеу нысаны ретінде әртүрлі себептерге (ашаршылық, депортациялар, Ұлы Отан соғысы, эвакуация, саяси қуғын-сүргін мен ата-аналардың тұтқындалуы, ата-аналардың қаза табуы және т.б.) байланысты отбасынан айырылып, мемлекеттің қамқорлығына алынған балалар мен жасөспірімдер және балалар үйлері алынған. Автор балалардың материалдық-тұрмыстық, тұрғын үй және санитарлық-гигиеналық жағдайларын зерттеді. Балалардың денсаулығы мен аурушаңдық деңгейі мәселелеріне жеке тоқталған. Автор 1940-жылдары Орталық Қазақстандағы балалар үйлеріндегі тәрбиеленушілер санының күрт өсуі негізінен соғыстың басталуымен және жаппай эвакуациямен байланысты болған деген тұжырымға келеді. Балалар үйлеріндегі тәрбиеленушілердің едәуір бөлігі саяси қуғын-сүргінге ұшыраған ата-аналардың балалары есебінен толықты. Бар балалар мекемелері мұндай контингентке арналмаған еді, бұл өте ауыр жағдай туғызды. Атап айтқанда, балалардың шамадан тыс тығыз орналасуына, тамақтанудың жеткіліксіз болуына, антисанитарлық жағдайдың күшеюіне және ауру-сырқаудың күрт өсуіне алып келді.
##plugins.themes.default.displayStats.downloads##
Әдебиеттер тізімі
Абдукаримова Ж.К. Советское детство в годы войны (1941-1945 гг.): история и повседневность (на материалах Центрального Казахстана): дисс. докт.PhD. Караганда. 2022. 249 с.
Абильмаликов К.К., Кутубаева А. К. Костанайский областной детский дом: прошлое и настоящее (в 2-х частях). Исторический очерк. Костанай: Костанайский государственный педагогический институт. 2019. 201 с.
Волохатова В.М. Сиротские учреждения советской России: история становления и современность: дисс. канд. ист. наук. Москва. 2005. 171 с.
Чюринскиене Л.Б. (Воспоминание) «Как же нас наказывали, детей! За что нас наказывали». «Мой ГУЛАГ». Музей истории ГУЛАГа https://www.youtube.com/watch?v=pOhfmRfvqP4 Дата обращения: 11.11.2024.
Дети ГУЛАГа. 1918–1956 / под ред. акад. А.Н. Яковлева. Сост. С.С. Виленский и др. Москва: МФД. 2002. 631 с.
Карасева А.А. История функционирования и развития системы детских домов РСФСР в 1929–1941 гг.): дис. канд. ист. наук. Москва. 2015. 424 с.
Сактаганова З.Г., Шапагатова Д.Д. Детские дома в Центральном Казахстане в 1954–1964 гг.: организационная структура, функционирование, условия проживания. Вестник Евразийского национального университета имени Л. Н. Гумилева. Серия Исторические науки. Философия. Религиоведение. 2023. Т.143. no.2, с. 86-107. https://doi.org/10.32523/2616-7255-2023-143-2-86-107
Сальникова А.А. Российское детство в XX веке: история, теория и практика исследования. Казань: Казанский гос. ун-т. 2007. 255 с.
Семина Н.В. Борьба с детской беспризорностью в 1920-е – 1940-е гг. в России (на примере Пензенского региона): дис. канд. ист. наук. Пенза. 2007. 248 с.
Славко А.А. Детская беспризорность и безнадзорность в России конца 1920-х - начала 1950-х годов: социальный портрет, причины, формы борьбы: дис. докт. ист. наук. Самара. 2011. 488 с.
Жарияланды
Журналдың саны
Бөлім
Лицензия
Авторлық құқық (c) 2025 К. Абдрахманова
Бұл жұмыс Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Дүние жүзінде.
